Understanding the early life-stage responses of tree species to climate change is critical for predicting forest regeneration success and guiding conservation and management efforts. We investigated the effects of temperature, cold stratification, and light on germination and early seedling performance of Abies nordmanniana subsp. equi-trojani (Trojan fir), an endangered endemic tree from north-western Anatolia (Türkiye). Germination was tested under fixed (10°C, 15°C, 20°C, 25°C, 30°C) and alternating (15°C/25°C, 20°C/30°C) incubation temperatures with and without cold stratification. Early seedlings were monitored for 10 days under controlled, nutrient-free agar conditions. Our results show that while higher fixed and alternating temperatures enhance germination, early seedling survival declined at the warmest temperature (30°C), and root growth peaked at 20°C and decreased at higher temperatures. Cold stratification significantly improved germination across all temperature regimes, reducing the need for warmer incubation temperatures to achieve high germination. Light had a limited effect on overall germination. These findings indicate stage-specific responses to warming, as warmer conditions favor germination, whereas cooler conditions favor early seedling survival and root allocation. Consequently, successful regeneration assessments and conservation planning should consider both germination and early seedling stages, alongside local thermal contexts, when evaluating the impacts of climate change on Trojan fir.
Ağaç türlerinin iklim değişikliğine erken yaşam evrelerinde verdiği tepkileri anlamak, orman rejenerasyonunun başarısını öngörmek ve koruma ile yönetim çabalarını yönlendirmek açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmada, kuzeybatı Anadolu'ya (Türkiye) endemik ve tehlike altındaki bir ağaç olan Abies nordmanniana subsp. equi‐trojani (Kazdağı göknarı) türünde sıcaklık, soğuk katlama ve ışığın çimlenme ve erken fide performansı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çimlenme, soğuk katlama uygulanmış ve uygulanmamış tohumlarda sabit (10°C, 15°C, 20°C, 25°C, 30°C) ve değişken (15°C/25°C, 20°C/30°C) inkübasyon sıcaklıklarında test edilmiştir. Erken fideler, kontrollü ve besinsiz agar koşullarında 10 gün süresince izlenmiştir. Bulgularımız, daha yüksek sabit ve değişken sıcaklıkların çimlenmeyi artırdığını; ancak en yüksek sıcaklıkta (30°C) erken fide sağkalımının azaldığını ve kök büyümesinin 20°C'de en yüksek değere ulaşıp daha yüksek sıcaklıklarda düştüğünü göstermiştir. Soğuk atlama, tüm sıcaklık rejimlerinde çimlenmeyi anlamlı biçimde artırmış ve yüksek inkübasyon sıcaklıklarına duyulan gereksinimi azaltmıştır. Işığın nihai çimlenme yüzdeleri üzerinde etkisi sınırlı kalmıştır. Bu bulgular, ısınmaya verilen evreye özgü tepkileri işaret etmektedir; daha sıcak koşullar çimlenmeyi desteklerken, daha serin koşullar erken fide sağkalımı ve köke yönlendirmeyi desteklemektedir. Sonuç olarak, Kazdağı göknarında iklim değişikliği etkilerini değerlendirirken hem çimlenme hem de erken fide evrelerinin, yerel termal bağlamlarla birlikte, koruma ve yönetim planlamasında dikkate alınması gerekmektedir.
Keywords: Abies; Mediterranean montane forests; Trojan fir; climate change; germination; seedling survival and growth.
© 2026 The Author(s). Ecology and Evolution published by British Ecological Society and John Wiley & Sons Ltd.